Gotowość szkolna sześciolatka

Zgodnie z definicją Stefana Szumana o dojrzałości szkolnej można mówić wtedy, gdy
poziom funkcjonowania poszczególnych obszarów rozwoju dziecka: rozwój fizyczny,
poznawczy, emocjonalno-motywacyjny i społeczny umożliwiają sprostanie wymaganiom
stawianym przez szkołę oraz czynią dziecko podatnym na systematyczne nauczanie i
wychowanie. Do tych wymagań należy: uczenie się oraz odpowiednie zachowanie w klasie i
w szkole w stosunku do rówieśników i dorosłych. Dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną, gdy
występuje względna równowaga między możliwościami dziecka, a wymaganiami szkoły.
Odpowiedni poziom rozwoju fizycznego umożliwia dziecku bezpieczne poruszanie się po
szkole, funkcjonowanie w ławce, sprostanie zadaniom stawianym przez nauczyciela.
Ważny jest odpowiedni wzrost i waga ucznia.
 Wzrost nie powinien być niższy niż 120 cm, waga około 23 kilogramów. Te parametry
są skorelowane z twardością kośćca, siłą mięśni, odpornością na zmęczenie, choroby.
 Ważny jest odpowiedni poziom zwinności ruchów, zdolność utrzymywania
równowagi i koordynacji ruchowej – umożliwiają one bezpieczne poruszanie się po
szkole np. podczas przerw, radzenie sobie na zajęciach gimnastycznych,
samodzielność na stołówce, w szatni.
 Niezwykle istotna dla funkcjonowania w szkole jest sprawność ręki (odpowiedni
poziom skostnienia nadgarstka, jego ruchomość, zakres ruchów, umiejętność chwytu
przedmiotu pisarskiego, adekwatny nacisk na kartkę). Poziom tej sprawności
skorelowany jest z ogólną sprawnością motoryczną dziecka. Odpowiedni poziom
sprawności ręki umożliwia precyzyjne stawianie znaków w liniach, rysowanie
tematyczne. Jej brak jest przyczyną szybkiego męczenia się ręki, wolnego tempa
pisania, rysowania, trudności w poprawnym zapisywaniu znaków literowych.
Dla efektywnego uczenia się niezbędny jest odpowiedni poziom rozwoju funkcji
poznawczych. Należą do nich: koncentracja uwagi, pamięć, spostrzegawczość wzrokowa i
słuchowa, operacje myślowe i mowa.
 Uczeń powinien mieć zdolność skupiania uwagi przez około 30 minut, a także
umiejętność jej ukierunkowywania zgodnie z wymaganiami stawianymi przez
nauczyciela. Miejsce uwagi mimowolnej powinno być zastępowane coraz
sprawniejszą uwagą dowolną.
 Dla wymagań stawianych przez szkołę pamięć dziecka powinna być trwała.
Ważne jest szybkie tempo zapamiętywania i duża pojemność pamięci.
 Odpowiedni poziom dojrzałości spostrzegawczości wzrokowej umożliwi dziecku
analizę znaków graficznych oraz prawidłowe rozpoznawanie relacji między
znakami. W praktyce dziecko będzie potrafiło rozróżniać kształt liter, cyfr,
symboli (z czego jest złożony jest znak) oraz jak jest umiejscowiony w przestrzeni
i względem innych znaków (np. ułożenie w przestrzeni liter d/b, p/g, t/ł –
prawidłowe ich rozpoznawanie i odtwarzanie).
 Odpowiedni poziom spostrzegawczości słuchowej jest podstawą nabywania
umiejętności czytania i pisania. Dziecko powinno odróżnić poszczególne głoski,
poziom ich dźwięczności, czas trwania, kolejność (np.. słuchowo odróżnić p od b,

d od t, si od ś, s od sy itp.). A także mieć zdolność odróżniania rymów i rytmu
mowy.
 Niezwykle ważna jest umiejętność operowania informacjami, by możliwe było
rozumienie prostych pojęć, zasad, reguł. Zdolność myślenia przyczynowo
skutkowego, logicznego wiązania informacji, definiowania pojęć, zdolność
myślenia matematycznego (dokonywania operacji porównywania liczebności
zbiorów, doliczania, odliczania na konkretach, szeregowania według wielkości,
długości) – pozwolą na pracę zgodną z poleceniami nauczyciela.
 Dziecko powinno posługiwać się mową wiązaną (zdaniami), mieć odpowiednio
duży zasób słów, pojęć, by móc korzystać z poleceń i wyjaśnień nauczyciela oraz
rozumieć czytane teksty. Powinno prawidłowo wymawiać głoski, by móc je w
odpowiedni sposób analizować i syntetyzować w procesie nauki czytania i pisania.
W procesie uczenia się oraz w obszarze relacji z rówieśnikami i dorosłymi niezwykle ważna
jest dojrzałość dziecka w zakresie emocjonalno-motywacyjnym .
 Dziecko potrafi częściowo panować nad emocjami (np. radzi sobie z rozstaniem z
rodzicami, potrafi przyjąć uwagi nauczyciela, w tym ocenę swojej pracy,
częściowo radzi sobie ze stresem i zmęczeniem).
 Dziecko zaczyna mieć poczucie obowiązku i odpowiedzialności za siebie (np.
mimo, ze dziecku nie chce się ćwiczyć, podejmuje ćwiczenie czytania, pisania,
odrabia lekcje).
 Dziecko podejmuje trud pokonywania trudności, nie zniechęca się tak szybko.
Wykazuje wysoką ciekawość poznawczą. Lubi poznawać, dociekać, badać,
doświadczać. Zadaje pytania. Takie nastawienie jest zaczątkiem kształtowania się
motywacji poznawczej. Jednym z wymagań stawianych przez szkołę jest
odpowiednie zachowanie ucznia w stosunku do rówieśników, nauczycieli oraz
umiejętność przestrzegania reguł i zasad społecznych.. Ma poczucie
przynależności do grupy .
 Dziecko stara się rozumieć zasady i normy społeczne oraz staje się zdolne do ich
przestrzegania, uczy się współżycia z innymi dziećmi na zasadzie współpracy.
Wymienione powyżej obszary umiejętności dziecka stanowią istotne składniki dojrzałości
szkolnej. Aby zapewnić dziecku sukces w szkole warto obserwować poziom możliwości
dziecka, stymulować słabsze obszary rozwoju, a decyzję o wcześniejszym rozpoczęciu nauki
w szkole podjąć w oparciu o sumienną wiedzę o dziecku.